Roepende Wolf

Mijn genie woont in de muur

Wolvenfamilie

Ken je TED-talks? Van die prikkelende ideeën en speeches van bekende en minder bekende mensen? Heerlijk om te luisteren. Soms word ik echt gegrepen door het verhaal. Maar wat Elisabeth Gilbert me flikt, slaat alles. Haar TED-talk over creativiteit duurt nog geen 20 minuten. Meer heeft deze auteur niet nodig om mijn wereld op zijn kop te zetten. Schrijven zal nooit meer hetzelfde zijn. Wat een opluchting!

Tot nu toe had ik een vrij conservatief beeld van het scheppingsproces. Ik zag mezelf als de actor hierin, de drijvende kracht. Wanneer ik iets wil schrijven, moet dat uit mijzelf komen. Ik pers mijn binnenste uit en ga aan het werk. Et voilà, een stukje.

“Creativiteit komt niet van binnen maar van buiten“. Met deze stelling maakt Gilbert een einde aan mijn oude opvatting. Deze sluit namelijk veel beter aan bij de ervaring van het scheppen. Soms lijkt inspiratie inderdaad van buiten te komen. Je ontwaart een glimps van een toekomstig product. Pas als je er achter aan gaat en het opvangt, kun je er mee aan de slag.

Gilbert illustreert dit principe met een komische anekdote. Tom Jones rijdt in zijn auto. Plotseling zit er een wijsje in de lucht. Materiaal voor een top-hit. Daar is hij zeker van. Opschrijven gaat even niet. Want hij zoeft met 100km per uur over de snelweg. Toch laat het melodietje hem niet met rust. Geërgerd roept hij uit: “ Zie je niet dat ik aan het rijden ben? Ik heb nu geen tijd voor je. Ga maar iemand anders lastig vallen!”

Inspiratie die uit een externe en onpersoonlijke bron komt. Gilbert heeft dit concept niet zelf verzonnen. Ze vond het bij de oude Grieken en Romeinen. Die geloofde dat er een genius woont in de muren van ateliers en workshops. Wanneer de kunstenaar/ambachtsman daar aan de slag gaat, wordt hij soms bevangen door de residentiële genius. Op dat moment maakt hij zijn beste werk.

Genialiteit is niet af te dwingen. De genius bepaalt zelf of hij je bezoekt of niet. Een bevrijdende gedachte. Het ontslaat de kunstenaar immers van de druk om briljant te zijn – op commando. Een onmogelijke opgave. Die al creatieven tot wanhoop heeft gedreven.

Gilbert brengt het scheppen terug tot realistische proporties. Ze verlangt niet langer van zichzelf dat alles wat ze schrijft meesterlijk is. Ze ziet haar werk als schrijver nu anders. Op vaste tijden zit ze achter haar bureau. Dan schrijft ze. En stelt ze zich open voor het geval de genius besluit om langs te komen. Meer kan ze niet doen.

Wat een prachtig perspectief. En zo praktisch. Als ik mezelf tot doel stel om een bestseller te schrijven, sla ik dood. Alles wat ik produceer, schiet dan te kort. En na een tijdje houd ik er waarschijnlijk helemaal mee op. Maar ‘klaar zitten’ en ‘me open stellen’? Dat kan ik!

Deze ochtend test ik mijn nieuwe inzicht. Met open-mind zet ik mij achter mijn computer. Opgetut alsof ik bezoek krijg. Mijn werkkamer is opgeruimd. Op het dressoir brandt een uitnodigend kaarsje. Luigi Boccherini legt een gastvrij geluidstapijt. Nu maar hopen dat er een genie in mijn muur woont. En dat hij zin heeft om even binnen te wippen…

Lees verder: Wolf schiet uit comfort zône

Bekijk de TED-talk van Gilbert over creativiteit


0 reacties

Je kunt hier jouw reactie plaatsen.



Reageren...


Met dit formulier kun je een reactie plaatsen.

  1. Naam (required)

    Email (required)

    Website

    Bericht